Cienie na pergaminie. Kodeks H przemówił po piętnastu wiekach
1 maja 2026, 14:28Garrick V. Allen, profesor studiów biblijnych na Uniwersytecie w Glasgow, ogłosił niezwykłe odkrycie. Jego zespół odtworzył 42 zaginione strony jednego z najstarszych istniejących rękopisów Nowego Testamentu. Nie odnalazł, a odtworzył. Bo strony te nie istnieją. A przynajmniej nic nie wiadomo o tym, by istniały. Zostały po nich cienie, które atrament odcisnął na pergaminie sąsiednich stron ponad tysiąc lat temu. Oto fascynująca historia Kodeksu H i badań nad nim.
„Laserowy ołówek” sam się organizuje i może zmienić badania nad chorobami mózgu
29 kwietnia 2026, 08:49Naukowcy z MIT odkryli zaskakujące zjawisko optyczne - chaotyczna wiązka laserowa może spontanicznie przekształcić się w stabilną wiązkę ołówkową (pencil beam). Odkrycie, opisane właśnie na łamach Nature Methods, może otworzyć zupełnie nowe możliwości obrazowania tkanek biologicznych, w tym bariery krew-mózg.
Rzymski statek zatonął 2200 lat temu. Analiza smoły pokazała, gdzie był naprawiany
28 kwietnia 2026, 09:43Naukowcy zbadali substancję uszczelniającą kadłub rzymskiego statku handlowego zatopionego 2200 lat temu i odkryli, że jej skład chemiczny oraz uwięzione w niej pyłki roślin zdradzają nie tylko sposób produkcji smoły, ale też miejsca, w których statek był naprawiany podczas rejsów po Adriatyku.
Udało się wyznaczyć granice dysku gwiazdotwórczego Drogi Mlecznej
27 kwietnia 2026, 07:31Astronomowie od dawna zastanawiali się, gdzie dokładnie leży krawędź naszej galaktyki. Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie Astronomy & Astrophysics przynosi przekonujące dowody na to, że Droga Mleczna posiada wyraźną granicę dysku gwiazdotwórczego – i że udało się ją wreszcie zlokalizować.
Dzięki EVApeCognition Dataset lepiej poznamy sposób myślenia wielkich małp
23 kwietnia 2026, 07:25Jaka jest różnica między sposobem rozumowania szympansa i człowieka? Czy goryl rozumie, że ktoś się może mylić? Czy orangutan planuje przyszłość? Na te i wiele innych pytań naukowcy próbują odpowiedzieć od dziesięcioleci. Po to, by poznać wielkie małpy i po to, by poznać nas samych. Dotychczas każde z tych pytań funkcjonowało oddzielnie. Odpowiedzi na nie trudno było porównywać. Teraz ma się to zmienić.
Nowa pułapka zmieni oblicze badań nad antymaterią
13 kwietnia 2026, 11:40Fizycy z Czech, Chin, USA i Niemiec zbudowali urządzenie, które może zmienić oblicze badań nad antymaterią. Nowa pułapka jonowa stworzona przez naukowców z Uniwersytetu Karola w Pradze, Uniwersytetu Johannesa Gutenberga w Moguncji, Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley i Północno-Wschodniego Uniwersytetu Pedagogicznego w Changchun jest w stanie uwięzić cząstki o znacząco różnych charakterystykach i może – przynajmniej teoretycznie – przechowywać różne cząstki w tym samym czasie. Twórcy pułapki opublikowali na łamach Physical Review A artykuł, w którym stwierdzają, że może ona posłużyć do syntetyzowania antywodoru.
Już za trzy dni pierwszy Światowy Dzień Jane Goodall
31 marca 2026, 13:16Gdyby żyła w najbliższy piątek ukończyłaby 92 lata. Niedawno pożegnaliśmy Jane Goodall, a teraz Jane Goodall Institute ogłasza pierwszy Światowy Dzień Jane Goodall. Będzie on przypadał 3 kwietnia, w kolejne urodziny badaczki. Jane była nie tylko wielką uczoną, ale niestrudzoną obrończynią zwierząt i dzikiej przyrody. Ostatnie dekady życie spędziła podróżując po całym świecie – w trasie była przez 300 dni w roku – opowiadając o niezwykłym dziedzictwie przyrodniczym, jakie posiadamy na Ziemi, i walcząc o jego ochronę. Zainspirowała miliony ludzi.
Nieznany gatunek małpy człekokształtnej zmieni poglądy na ewolucję człowieka?
30 marca 2026, 09:17Spędziliśmy pięć lat na poszukiwaniach takich skamieniałości, bo gdy przyjrzeliśmy się bliżej drzewu filogenetycznemu wczesnych małp człekokształtnych stało się jasne, że czegoś tam brakuje, a brakujący element znajduje się w Afryce Północnej, mówi Hesham Sallam, paleontolog z Uniwersytetu w Mansoura. Opublikowane na łamach Science badania przeprowadzone przez Sallama i jego kolegów oraz naukowców z Uniwersytetu Południowej Kalifornii (USC) mogą zmienić poglądy na ewolucję człowieka. Uczeni znaleźli bowiem szczątki nieznanego dotychczas gatunku.
Jutro startuje Celeste. Europejska konstelacja udoskonali i wzmocni nawigację satelitarną
24 marca 2026, 10:27Już jutro z Māhia Launch Complex na Nowej Zelandii wystartują dwa pierwsze satelity europejskiej konstelacji Celeste. Na razie to misja demonstracyjna, ale ostatecznym celem Celeste jest uzupełnienie i udoskonalenie nawigacji satelitarnej, przede wszystkim europejskiego Galileo. Nowa konstelacja, której nazwa pochodzi od imienia nieślubnej córki Galileusza, Virginii Gamby, która po wstąpieniu w szeregi klarysek przyjęła imię Maria Celeste.
Turysta znalazł jedyną w swoim rodzaju prehistoryczną głowę byka z brązu
19 marca 2026, 18:15Górskie wędrówki mogą przynieść niezapomniane wrażenia, a pewien turysta wędrujący po Serra de Tramuntana na Majorce może pochwalić się czymś absolutnie wyjątkowym. Mężczyzna znalazł prehistoryczną głowę byka wykonaną z brązu. Zabytek ma zaledwie 3 centymetry długości, nie dość więc, że jakimś cudem znalazca go zauważył, to jest to jedyna miniaturowa głowa byka, której losy są znane. Jest bardzo podobna do słynnych bous de Costitx, zauważył archeolog Jaume Deyà Miró.
